عباس قديانى

272

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

پرداخت هرگونه ماليات و عوارض در ايران معاف گرديدند . فتحعلى شاه همهء اين امتيازات را در ازاء وعدهء كمك انگليسها در برابر روسها به انگلستان داد ، ولى جان مالكوم به بهانه اينكه اختيارى در اين مورد ندارد ، به وعده و وعيد اكتفا كرده و امضاى قراردادى را در اين مورد به بعد موكول ساخت . بعد از يك سال كه از انجام اين وعده‌ها خبرى نشد فتحعلى شاه ، حاجى خليل خان قزوينى ملك التجار را به سفارت نزد لرد ولزلى فرمانرواى انگليسى هند فرستاد ، ولى حاجى خليل خان در نتيجه نزاعى كه ظاهرا بر سر شكار جانوران بين همراهان سفير و سربازان هندى اسكورت او روى داد به قتل رسيد . لرد ولزلى هيئتى را به عنوان عذرخواهى به تهران فرستاد و با پرداخت مبلغ گزافى به عنوان خونبهاى سفير مقتول رضايت خاطر فتحعلى شاه را جلب نمود ، ولى موضوع اتحاد ايران و انگليس عليه روسيه همچنان مسكوت ماند ، زيرا انگليسها در برابر قدرت روزافزون ناپلئون در اروپا با روسيه متحد شده بودند . در اواخر سال 1807 روسها كه از طرف فرانسه خيالشان راحت شده بود ، دست به عمليات تعرضى تازه‌اى در قفقاز زدند و در طول سال 1808 اين عمليات ادامه يافت تا اينكه در اكتبر همين سال ايروان را به تصرف خود درآورده و سواحل ايران را در بحر خزر بمباران كردند . فرانسه از كمك مؤثرى به ايران در برابر تهاجم روسها خوددارى كرد و اقدامات فرانسويها براى ميانجيگرى بين ايران و روسيه هم بر اثر مخالفت روسها به نتيجه‌اى نرسيد . انگليسها از اين موقعيت استفاده كرده هيئتى را به رياست جان مالكوم با چهار كشتى جنگى به خليج فارس فرستادند . بر اثر مخالفت فرانسويها مالكوم مدتى اجازهء ورود به ايران را نيافت و بعد از ورود وى به ايران هم او را در بوشهر متوقف ساخته و شرايط انگلستان را براى اتحاد با ايران از او جويا شدند ، جان مالكوم علاوه بر شرايط قبلى كه از طرف ايران رد شده بود ، واگذارى جزيرهء خارك را هم خواستار شد كه فتحعلى شاه آن را نپذيرفت و جان مالكوم از همانجا به هندوستان بازگشت . جانه : - گوترا جانى بيگ متوفى به سال 758 ه . ق . ، هشتمين پادشاه از سلاطين ازبك در دشت قبچاق ؛ پسر ازبك خان و نوادهء جوجى خان ابن چنگيز . جانيه - هشترخانيه نام سلسله‌اى كه از 1007 تا 1199 ه . ق . ، در بخارا فرمانروايى كردند . جاودان‌نامه - جاودان كبير يكى از تأليفات فضل الله حروفى . جاولى - چاولى چاولى طغرلى ، متوفى 541 ه . ق . ، از امراى مشهور ترك در عهد سلاجقه عراق كه نزد سلطان مسعود سلجوقى تقرب تمام داشت . سلطان مسعود پسر خويش ، ملكشاه ابن مسعود را به چاولى سپرد و او را اتابك لقب داد . جاويدان ابن سهرك . وى از مؤسسان اوليه خرميان است كه بعدها به خرم‌دينان شهرت يافته‌اند . وى مخدوم